جراحی شبکیه چشم چیست؟
جراحی شبکیه چشم به مجموعهای از روشهای جراحی با هدف درمان انواع بیماری های شبکیه، اختلالات یا ناهنجاریهای مؤثر بر شبکیه اشاره دارد. شبکیه مسئول تبدیل نور به سیگنال های عصبی است که سپس به مغز منتقل می شود و بینایی را ممکن می سازد. هر گونه اختلال در ساختار یا عملکرد شبکیه در صورت عدم درمان می تواند منجر به اختلال بینایی یا حتی نابینایی شود.

انواع جراحی شبکیه چشم:
- ویترکتومی:ویترکتومی شامل برداشتن ژل زجاجیه، (ماده شفافی است که فضای بین عدسی و شبکیه را پر می کند.)است. این روش معمولاً برای رسیدگی به شرایطی مانند جداشدگی شبکیه، رتینوپاتی دیابتی، سوراخ های ماکولا و خونریزی زجاجیه انجام می شود. در طول ویترکتومی، جراح ممکن است پارگی یا جداشدگی شبکیه را نیز ترمیم کند.
- اسکلرال باکسینگ( کمربند صلبیه ای):اسکلرال باکسینگ تکنیکی است که برای ترمیم جداشدگی های شبکیه استفاده می شود. این شامل قرار دادن یک نوار یا اسفنج سیلیکونی در اطراف دیواره خارجی چشم (صلبیه) برای فرورفتن آن است، بنابراین کشش روی شبکیه کاهش مییابد و به آن اجازه میدهد دوباره بچسبد.
- جراحی شبکیه چشم با لیزر:همچنین به عنوان فتوکواگولاسیون شناخته می شود، جراحی لیزر شبکیه از لیزر برای بستن یا تخریب رگ های خونی غیر طبیعی یا ترمیم پارگی های شبکیه استفاده می کند. این روش معمولاً در درمان رتینوپاتی دیابتی، انسداد ورید شبکیه و انواع خاصی از پارگیهای شبکیه استفاده میشود.
- رتینوپکسی پنوماتیک: رتینوپکسی پنوماتیک یک روش کم تهاجمی است که برای درمان موارد خاصی از جداشدگی شبکیه استفاده می شود. این شامل تزریق یک حباب گاز به داخل حفره زجاجیه است که به بازگرداندن شبکیه جدا شده به جای خود کمک می کند. پس از آن، لیزر یا کرایوتراپی برای محکم کردن پارگی شبکیه استفاده می شود.

موارد و اهداف جراحی شبکیه چشم:
جراحی شبکیه چشم برای بهبودی طیف وسیعی از مشکلات شبکیه انجام میشود، از جمله:
- جداشدگی شبکیه: جداشدگی شبکیه زمانی اتفاق می افتد که شبکیه از موقعیت طبیعی خود خارج می شود و منجر به از دست دادن بینایی می شود. جراحی اغلب برای اتصال مجدد شبکیه و جلوگیری از از دست دادن دائمی بینایی مورد نیاز است.
- سوراخ ماکولا: سوراخ ماکولا (یک شکاف کوچک در بخش مرکزی شبکیه که مسئول دید مرکزی است.)می باشد. جراحی، معمولاً ویترکتومی همراه با لایه برداری غشایی، برای بستن سوراخ و بازیابی بینایی ضروری است.
- رتینوپاتی دیابتی: رتینوپاتی دیابتی یکی از عوارض دیابت است که با آسیب به عروق خونی شبکیه مشخص می شود. جراحی شبکیه چشم، مانند فتوکواگولاسیون لیزری یا ویترکتومی، ممکن است برای جلوگیری از کاهش بینایی و حفظ بینایی باقیمانده ضروری باشد.
- غشاء اپی رتینال: غشای اپی رتینال لایه نازکی از بافت اسکار است که روی سطح شبکیه ایجاد می شود و منجر به اختلال دید می شود. مداخله جراحی، معمولا ویترکتومی با لایه برداری غشا، برای برداشتن غشاء و بهبود بینایی مورد نیاز است.

عوارض و خطرات جراحی شبکیه چشم:
در حالی که جراحی شبکیه به طور کلی ایمن و مؤثر است، اما خطراتی از جمله عفونت، تشکیل آب مروارید، جداشدگی شبکیه، مشکلات بینایی مداوم و خونریزی را به همراه دارد. بیماران باید این خطرات را با چشم پزشک خود در میان بگذارند و قبل از اقدام، مزایا و عوارض احتمالی جراحی را به دقت بسنجید. در ادامه برخی از عوارض احتمالی را توضیح دادیم:
- عفونت:
مانند هر عمل جراحی، جراحی شبکیه چشم نیز خطر عفونت را به همراه دارد. برای به حداقل رساندن این خطر، جراحان از تکنیکهای استریل سختگیرانه پیروی میکنند و معمولاً بعد از جراحی برای بیماران آنتیبیوتیک تجویز میشود
- تشکیل آب مروارید:
در مواردی که عدسی طبیعی چشم در طی جراحی شبکیه چشم برداشته می شود (مثلاً ویترکتومی)، خطر ابتلا به آب مروارید (کدر شدن عدسی چشم) افزایش می یابد که ممکن است نیاز به جراحی بیشتری برای جایگزینی با یک عدسی مصنوعی داشته باشد.
- جداشدگی شبکیه:
بعضاً، جداشدگی شبکیه می تواند به عنوان یک عارضه جراحی شبکیه چشم رخ دهد. این خطر در بیماران با عوامل مستعد کننده مانند نزدیک بینی شدید یا آسیب شناسی گسترده شبکیه بیشتر است.
- مشکلات بینایی مداوم:
علیرغم موفقیت آمیز جراحی، برخی از بیماران ممکن است مشکلات بینایی دائمی مانند تاری دید، دوبینی یا اعوجاج بینایی را تجربه کنند. این مسائل ممکن است با گذشت زمان بهبود یابند یا نیاز به درمان اضافی داشته باشند.
- خونریزی:
در موارد نادر، جراحی شبکیه چشم ممکن است منجر به خونریزی در داخل چشم (خونریزی زجاجیه) یا زیر شبکیه (خونریزی زیر شبکیه) شود که میتواند بینایی را مختل کرده و نیاز به مداخله بیشتر داشته باشد.
برگرفته از سایت کلینیک همایونی